Resmi Gazete 27.06.1994 - 21973 Mükerrer
 

Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname
 

Karar Sayısı : KHK/545

Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin bazı maddelerinin değiştirilmesi 16/6/1994 tarihli ve 4004 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanarak Bakanlar Kurulu'nca 21/6/1994 tarihinde kararlaştırılmıştır.

Madde 1- 30.9.1983 tarihli ve 90 sayılı Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Amaç

Madde 1- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı, faiz veya her ne ad altında olursa olsun bir ivaz karşılığı veya ipotek almak suretiyle sürekli olarak ödünç para verme işleriyle uğraşan gerçek kişilerin ve finansman şirketleri ile faktoring şirketlerinin faaliyetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesidir.

Madde 2- Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Kapsam

Madde 2- İkrazatçılar,Finansman şirketleri ve faktoring şirketleri bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabidir.

Bankalar, sigorta şirketleri ve özel kanunlarına göre ödünç para vermeye yetkili kılınan kuruluşlar ile tüzel kişilerin doğrudan veya ortak veya iştirakleri vasıtasıyla dolaylı olarak ortaklık ilişkisi içinde bulundukları diğer tüzel kişilere ödünç para vermeleri ve Sermaye Piyasası Kanunu hükümleri çerçevesinde yetkili kurum ve kuruluşlarca yapılan işlemler hakkında bu Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanmaz.

Madde 3- Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değitirilmiştir.

Tanımlar

Madde 3- Bu Kanun Hükmünde Kararnamede geçen;
  1. İkrazatçı; Devamlı ve mutad meslek halinde, faiz veya her ne ad altında olursa olsun bir ivaz karşılığı veya ipotek almak suretiyle, ödünç para verme işleriyle uğraşan veya ödünç para verme işlerine aracılık eden ve kendilerine faaliyet izni verilen gerçek kişileri,
  2. Finansman Şirketleri : Devamlı ve mutad iştigal konusu olarak her türlü mal ve hizmet alımını kredilendirmek üzere ödünç para veren tüketici kredi şirketlerini,
  3. Faktoring Şirketi : Mal ve Hizmet satışlarından doğmuş veya doğacak alacakları temellük ederek, tahsilini üstlenen, bu alacaklara karşılık ödemelerde bulunarak, finansman sağlayan şirketleri,
  4. Bakanlık : Hazine müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlığı,
  5. Müsteşarlık : Hazine Müsteşarlığını,

İfade eder.

Madde 4 - Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin İkinci Bölüm başlığından sonra gelmek üzere aşağıdaki alt bölüm başlığı eklenmiş ve 4 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

I-İkrazatçılarla İlgili Hükümler

Faaliyetin Kapsamı

Madde 4 - İkrazatçılar, ikrazatçılık faaliyeti dışında hiç bir iş yapamayacakları gibi mevduat veya her ne ad altında olursa olsun bir ivaz karşılığı para toplayamazlar.İkrazatçılar her ne ad altında olursa olsun tahvil ve benzeri borçlanmaya yönelik sermaye piyasası aracı ihraç edemezler;2499 yılı Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde sermaye piyasası faaliyetinde bulunamazlar.

İkrazatçıların faaliyetlerini sürdürmek amacıyla bankalar dahil her türlü kaynaktan borçlanmaları ve bu fonları ödünç para verme işlerinde kullanmaları, bankaların da bu kişilere ödünç para verme işleri ile ilgili olarak kredi açmaları veya bunların borçlarını teminen teminat mektubu vermeleri yasaktır.

Madde 5- Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Faaliyet İzni

Madde 5- İkrazatçılıkla uğraşacak gerçek kişiler bir beyanname ile Müsteşarlıktan faaliyet izni almak zorundadırlar.

Beyannamenin kapsamı ve örneği Müsteşarlık tarafından tespit olunur.

Faaliyet izin belgesi ile verdikleri beyannamenin tastikli bir örneğini alan ikrazatçılar, izin tarihini takiben 30 gün içinde Ticaret Siciline başvurarak bu izni tescil ve ilan ettirirler.

Madde 6 - Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 6 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

İkrazatçılık Yapamayacak Kişiler

Madde 6 - Aşağıdaki gerçek kişilere izin belgesi verilmez :

  1. 35 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ek ve değişiklikleri uyarınca haklarında tasfiye kararı alınanlar,
  2. Müflisler veya konkordato talep edenler,
  3. Vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından dolayı hüküm giyenler,
  4. Ağır hapis veya 5 yıldan fazla hapis yahut zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkum olan gerçek kişiler.

Madde 7 - Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Faaliyet İzninin İptali

Madde 7 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesindeki yasaklara aykırı hareket edenlerin faaliyet izinleri iptal edilir.Bu kişilere yeniden faaliyet izni verilmez.”

Madde 8 - Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8 inci maddesi aşağıdaki gibi değiştirilmiştir.

Aleniyet

Madde 8 - İkrazatçılar, kendilerine verilen izin belgesi ile tastikli beyanname örneğini işyerlerinde halkın görebileceği bir yere asmak zorundadırlar.

Madde 9 - Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Tefecilik Sayılan İşlemler

Madde 9 - Bu Kanun Hükmünde Kararname uyarınca ikrazatçılık yapmak üzere izin alınmadan, faiz veya her ne ad altında olursa olsun, bir ivaz karşılığı veya ipotek almak suretiyle, ödünç para verme işlemlerinin yapılması veya bu işlerin meslk ittihaz edilmesi ve Kanun Hükmünde Kararname uyarınca alınan ikrazatçılık izni iptal edildiği halde, ödünç para verme işlerine devam edilmesi, tefecilik sayılır.

Tefecilik yaptığı mahkemece sabit görülenlerin işyerleri, Valiliklerce kapatılır.

Madde 10 - Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 10 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Ödünç Sözleşmesi

Madde 10 - Bu Kanun Hükmünde Kararnameye göre izin verilen ikrazatçıların ödüç para vermelerine dair sözleşmeler yazılı olarak yapılmadığı taktirde geçersiz sayılır.

Yazılı ödünç sözleşmesi iki nüsha olarak düzenlenir; bir nüshası ödünç alanlara verilir, diğer nüsha ise ikrazatçılar tarafından saklanır.

Müsteşarlık, ödünç sözleşmesinde bulunması gereken hususları tespite yetkilidir.

Ödünç sözleşmeleri, müteselsil sıra numarası taşır ve Maliye Bakanlığınca kabul edilen matbaalarda bastırılır.

Madde 11 - Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 11 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Defter ve Kayıtlar

Madde 11 - Müsteşarlık, İkrazatçıların kayıtlarının sağlıklı bir şekilde izlenmesini teminen, Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanununun tutulmasını zorunlu kıldığı defterlerin yanısıra başka yardımcı defter tutulmasını veya belge düzenlenmesini zorunlu hale getirmeye ve bu tefter ve belgelerle ilgili usul ve esasları tesbite yetkilidir.

Madde 12 - Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 11 inci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki alt bölüm başlığı eklenmiş ve 12 nci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

II - Finansman Şirketleri ve Faktoring Şirketlerinin Faaliyetleri

Kuruluş ve Faaliyet Şartları

Madde 12 - Finansman şirketleri ile faktoring şirketleri Müsteşarlığın ön izni ile kurulurlar.Bu şirketlerin;

  1. Anonim şirket olmaları,
  2. Sermayelerinin Müsteşarlıkca belirlenen miktardan az olmaması,
  3. Sermayelerinin % 10 ve daha fazlasına sahip ortakları ile, yönetim kurulu üyeleri, genel müdürleri, genel müdür yardımcıları ve 1 inci derece imza yetkililerinin, 6 ncı madde hükümlerine aykırılık teşkil etmeyecek şartları taşımaları,

Gerekir.

Finansman şirketleri ile faktoring şirketleri, kuruluşlarının ticaret siciline tescili tarihinden itibaren en geç 180 gün içinde faaliyet izni almak için Müsteşarlığa başvururlar.Süresi içinde başvurmayanlara izin verilmez.

Madde 13 - Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Düzenleme Yetkisi

Madde 13 - Müsteşarlık, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasının görüşünü alarak, finansman şirketleri ile faktoring şirketlerinin kuruluş ve faaliyetleri ile ilgili usul ve esasları düzenlemeye yetkilidir.

Müsteşarlık, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının görüşünü alarak bu Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerine göre faaliyette bulunacak faktoring ve finansman şirketlerinin uygulayacakları faiz oranları ile alacakları diğer masraf ve gelirlerin azami oranlarını tespite veya serbest bırakmaya yetkilidir.

Finansman şirketleri ile faktoring şirketleri;
  1. Ana faaliyet konuları dışında başka işle iştigal edemezler,
  2. Teminat mektubu veremezler,
  3. Mevduat veya her ne ad altında olursa olsun bir ivaz karşılığı para toplayamazlar.

Sermaye Piyasası Kanununa göre menkul kıymet ihracı ile uluslararası piyasalardan ödünç para alınması bu hükmün dışındadır.

Finansman şirketleri ve faktoring şirketlerinin anasözleşme değişikliklerine izin verilebilmesi Müsteşarlıktan uygun görüşünün alınmasına bağlıdır.

Müsteşarlık bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanmasını izlemek amacıyla, faktoring şirketleri ve finansman şirketlerinden belirleyeceği esaslar ve örneklere uygun olarak cetvel rapor ve mali tablolar istemeye, mali bünyeleri ve kaynaklarının kullanımı ile ilgili standart rasyoları, bu rasyolar ile mali tabloların gerekli görüldüğü takdirde yayımlanmasına ilişkin usul ve esasları, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının da görüşlerini alarak tesbite yetkilidir.İlgili kişi ve kuruluşlar bu cetvel, rapor ve mali tabloları Müsteşarlığa tevdi etmek ve tesbit edilecek rasyolara uymak zorundadırlar.

İkrazatçılar da birinci ve ikinci fıkra hükümlerine tabidirler.

Madde 14 - Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 14 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Denetleme

Madde 14 - Bu Kanun Hükmünde kararnameye tabi gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri Müsteşarlıkça denetlenir.

Maliye Bakanlığı da, bu Kanun Hükmünde kararnameye tabi gerçek ve tüzel kişileri her halükarda denetleme yetkisini haizdir.

Bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi gerçek ve tüzel kişiler, denetim elemanlarınca incelenecek her türlü bilgiyi vermek, defter ve belgelerini ibraz etmek ve incelemelere hazır tutmak zorundadır.

Müsteşarlık bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi gerçek ve tüzel kişilerden her türlü bilgi ve belgeyi talep edebilir.”

Geçici Madde 1 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamede yapılması öngörülen düzenlemelere ilişkin yönetmelikler 6 ay içinde hazırlanarak yürürlüğe konulur.

Geçici Madde 2 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihden önce, kendilerine ikrazatçılık faaliyeti izni verilmiş olanlar, Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 90 gün içinde, Müsteşarlığa başvurarak faaliyet izni almak zorundadırlar.

Geçici Madde 3 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden önce kurulmuş bulunan faktoring şirketleri, durumlarını Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden itibaren 1 yıl içinde bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine intibak ettirmedikleri takdirde, faktoring işlemi yapamazlar.

Yürürlük

Madde 15 - Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 16 - Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bankalar Kurulu yürütür.