Sıkça Sorulan Sorular

1) Faktoring Sözleşmelerinin Hukuksal Niteliği Nedir ?

Faktoring sözleşmesi, atipik, karma muhtevalı bir sözleşme olup çeşitli unsurları içerebilmektedir. Türüne göre belli unsurlara daha fazla ağırlık tanınmış veya içerdiği fonksiyonlara göre o unsura hiç yer verilmemiş olabilir.

Faktoringin yerleşmiş ve genel kabul görmüş uygulamaları çerçevesinde ön ödeme (finansman), alacakların tahsili ve alacakların ilişkili olduğu hesapların yönetimi (iş görme) ve garanti unsurları ön plana çıkmaktadır.

Faktoring şirketleri, müşterileri ile imzaladıkları çerçeve anlaşma niteliğindeki faktoring sözleşmelerini bütün bu unsurları diledikleri tarzda ve kapsamda belirleme imkanına sahip bulunmaktadır.

Özetle, faktoring faaliyetlerinin fonksiyonları dikkate alındığında, faktoring sözleşmeleri; alacağın temliki, finansman (ön ödeme,kredi), vekalet, hizmet ve garanti unsurlarını içermesi sebebiyle karma muhtevalı, tarafların edimlerinin belli bir zamana yayılması sebebiyle de sürekli borç ilişkisi doğuran bir nitelik arzetmektedir.

Bu tip sözleşmelere ilişkin kanuni düzenlemeler faktoring sözleşmelerinin tayin edilen muhtevasına göre uygulama alanı bulmaktadır.

2) Faktoring İşlemlerinin ve Faktoring Şirketlerinin Hukuksal Çerçevesi Nedir?

Türk Hukukunda faktoring şirketlerinin faaliyetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesine ilişkin ilk düzenleme 1994 tarihinde yapılmıştır. 30.9.1983 tarihli ve 90 sayılı Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine İlişkin 545 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname 27.06.1994 tarihli ve 21973 Mükerrer Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bahse konu 545 Sayılı KHK’nın 12. maddesi ile 90 Sayılı Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 11 inci maddesinden sonra gelmek üzere “II - Finansman Şirketleri ve Faktoring Şirketlerinin Faaliyetleri Kuruluş ve Faaliyet Şartları”şeklinde alt bölüm başlığı eklenmiş ve 12 nci maddesi başlığı ile birlikte değiştirilerek Faktoring Şirketlerinin kuruluş ve faaliyet şartları düzenlenmiştir.

Daha sonra, Ödünç Para Verme İşleri Hakkında 30.09.1983 tarihli ve 90 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 545 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 13 üncü maddesi hükmünün verdiği yetkiye dayanarak Hazine Müsteşarlığı tarafından  hazırlanan “Faktoring Şirketlerinin Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik” 21.12.1994 tarih ve 22148 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu Yönetmelik, sırasıyla 1997,1998,1999 ve 2001 yılında değiştirilerek 10.10.2006 tarihine kadar yürürlükte kalmış ve yerini 10.10.2006 Tarihli ve 26315 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürülüğe giren Finansal Kiralama, Faktoring Ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş Ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik’e bırakmıştır.

5411 Sayılı Bankacılık Yasası, faktoring şirketlerinin kuruluş ve faaliyetlerini, yönetim ve teşkilat yapısını,birleşme, bölünme, hisse  değişimini ve tasfiyelerini düzenlemek, uygulamak, uygulanmasını sağlamak, uygulayı izlemek ve denetlemek yetkisini Hazine Müşteşarlığı’ndan alarak 01.01.2006 tarihinden itibaren geçerli olmak kaydı ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’na devretmiştir.

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler faktoring şirketlerinin kuruluş ve faaliyet esaslarını düzenlerken faktoring şirketleri müşterileri ile imzaladıkları faktoring sözleşmeleri çerçevesinde ve sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu ile Ticaret Kanunu hükümleri ve diğer ilgili mevzuat ( Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar, T.C.M.B. ile Hazine Müsteşarlığı’nın  yayımladığı  İthalat ve İhracat Genelgeleri vb) ile Uluslar arası Faktoring Kuralları kapsamında faktoring hizmetlerini yerine getirmektedirler

3) Faktoringin Tarihçesi Nedir ?

Faktoringin kökleri, 4.000 yıl önceye, Mezopotamya kralı Hamurabi zamanına ayanmaktadır.
Aslında tarihsel gelişim sürecinde, ticarete önem veren bütün medeniyetler, ilk senet iskontosu işlemini yapan Roma’lılar dahil, faktoringi bir şekilde kullanmışlardır.
Faktoringin yaygın ve dokümante edilmiş ilk kullanımı Amerika’da koloniler zamanında başlamıştır.
1400 ve 1500’lü yıllarda Amerika’daki koloniler Avrupa kıtasına pamuk, kürk ve tomruk gibi mallar gönderirlerdi.O zamanlar Londra ve Avrupa’nın diğer bölgelerindeki bankerler bu
malları Avrupa’ya gönderen kolonistlere alacakları karşılığında avans ödemesi yaparlardı.

Böylelikle Amerika’lı kolonistler, Avrupa’lı alıcılarından ödeme bekleme yükünden kurtularak yeni toprakları ekebilme imkanına kavuşurlardı.
Günümüzdeki şekli ve işleviyle faktoring uygulamaları 1960’lı yıllarda başlamıştır. Avrupa’da ilk faktoring şirketinin kurulması da bu dönemdedir.
Daha sonra şubeleşme, ortaklık ve işbirliği şeklinde gelişen sektör sonunda faktoring zincirleri oluşturarak yoluna devam etmiştir.

4) Dünyadaki faktoring zincirleri hakkında bilgi verir misiniz ? 

Bugün iki zincirden bahsedebiliriz. Büyüklük sıralamasına göre; 1) FCI(Factors Chain International) 2) IFG(International Factors Group)
Bu zincirlerin kendi içlerinde oluşturdukları yazılı kuralları vardır. Tüm zincirlerin kuralları temelde birbirine benzemektedir. Değişik ülkelerden birçok faktoring şirketi de bu zincirlere üyedir. Zincire üye olan faktoring şirketi de o zincirin kurallarına uymayı kabul etmiş olmaktadır. Uluslararası faktoring işlemleri yapan veya yapmak isteyen faktoring firmaları için zincir üyeliği önemli avantajlar sağlamaktadır. Ancak bir zincire üye olmayan faktoring şirketi de uluslararası faktoring işlemleri yapabilir. Bu durumda iş yapmak istediği ülkelerde muhabirlik ilişkileri kurması ve ikili anlaşmalar yapması gerekir.,

5) Türkiye’ye Faktoringin Gelişi nasıl olmuştur?

Yurtdışında, 1950’li yıllardan beri bugünkü anlamda uygulanmakta olan faktoring işlemlerine Türkiye’de 1988 yılında İktisat Bankası bir banka birimi içinde başlanmış, daha sonra 1990 yılında ilk faktoring şirketi kurulmuştur. Bu yıldan itibaren faktoring sektörü şirketleşme bazında gelişmesini sürdürmüştür.

6) Faktoring Hizmetleri Nelerdir ?

• İş Görme (Tahsilat,alacak yönetimi gibi): Alacak hesaplarının ve kayıtlarının tutulması,tahsilatının takibidir.Tahsilat hizmeti ,borçlunun fiilen ve rızaen yaptığı ödemelere inhisar edip,faktoring şirketlerinin temlik olunan alacakları yargı ya da icra yoluyla takip ,borçluya ihbar,ihtar gibi beyanlarda bulunma yükümlülüğü yoktur.
• Finansman (ön ödeme): Müşteri tarafından temlik edilen alacakların vadesi beklenmeden, Müşteri’nin  ihtiyacına göre, faktoring sözleşmesi hükümleri çerçevesinde Faktor tarafından ön ödeme yapılmasıdır.(finansman sağlanması)
• Garanti : Faktoring sözleşmesi hükümleri çerçevesinde borçlunun ödememe  riskinin faktor tarafından üstlenilmesi halidir.

7) Faktoringin Türleri

*Tam Hizmet Faktoringi
Yaygın olarak kullanılan geleneksel faktoring türüdür. Satıcı firma ile faktoring şirketi arasında devamlılık gösteren bir anlaşma ile faktör, normal ticari ilişkilerden doğan tüm faturalı alacakları temlik almayı, alacakları tahsil etmeyi, alacak kayıtlarını tutmayı ve ön ödeme yapmayı kabul eder. Bu tür faktoring hizmetleri, alacakların tahsil edilememe riskinin faktoring şirketince üstlenilip üstlenilmemesi durumuna göre iki alt gruba ayrılır.

a)Kabilirücu (Geri Dönüşlü) Faktoring : Faktoring şirketinin Borçlu’nun ödememe riskini üstlenmediği işlemlerdir.

b)Gayri kabilirücu (Geri Dönüşsüz) Faktoring : Faktoring şirketinin faktoring sözleşmesi hükümleri çerçevesinde Borçlu’nun ödememe riskini  üstlendiği işlemlerdir.  Borçlu (Alıcı) ve Müşteri (satıcı) arasındaki temel ilişkiden ya da sair sebeplerden  kaynaklanabilecek ihtilaf halleri garanti kapsamı dışındadır.

*Toptan Faktoring
Düşük değerli ve çok sayıda alacaklarla ilgili olarak kullanılan bir faktoring türüdür. Finansman işlevinin ön planda olduğu bu tür faktoring, satıcının tüm satışlarını, diğer bir deyimle, cirosunu, toptan olarak faktöre temlik etmesidir. Tam hizmet faktoringinden farkı, faktör tarafından satış kayıtlarının tutulmaması ve borcun ödenmeme riskine karşı güvence olmamasıdır. Ayrıca, borçlulara ödemeyi faktöre yapması için fatura üzerinde bildirimde bulunulmasına rağmen, alacakların tahsil edilmesinden satıcının, faktoring şirketinin bir acentası gibi sorumlu olmasıdır.

*Vade Faktoringi
Ön ödemeyi içermeyen bir faktoring türüdür. Bu tür anlaşmalarda esas olan alacağın tahsili ve satış kayıtlarının tutulması hizmetleridir. Taraflar anlaştığı takdirde, borcun ödenmemesi riskinin faktoring şirketince üstlenilmesi de bu tür faktoring işlemleri içine dahil edilebilir.
Faktör satıcıya alacak hakkını fatura tarihinden sonra mutabık kalınan sürede öder.

*Bildirimli Faktoring : Alacak temlikinin borçluya ihbar edildiği faktoring türüdür.

*Bildirimsiz Faktoring : Alacağın Faktoring şirketine temlik edildiğinin  Borçluya bildirilmediği faktoring türüdür.  Borçlulardan tahsilatı Müşteri(Satıcı) yapar ve faktore ödenir.(Faktorun temlik,ihbar ve tahsilat hakkı saklıdır)

*Fatura İskontosu
Genel olarak yalnız finansman hizmetinin verildiği bir faktoring türüdür. Finansman gereksinimi olan, fakat alacakların yönetimi ve borcun ödenmemesine karşı korunma gereksinimi olmayan firmalar için uygulanan bir yaklaşımdır. Burada alacağın faktoring şirketine temlik edildiği borçluya bildirilmeyebilir, satıcının faktöre temlik ettiği alacakların tahsilatı, faktör adına yine satıcı firma tarafından yapılır.

Bu açıklamalardan anlaşılacağı üzere, faktoring işlevlerinin ayrı ayrı veya birarada uygulanması değişik faktoring türlerini yaratmaktadır. Burada esas olan, işlevlerden bir kısmının kullanılmadığı durumlarda yanlış yorum yapılarak bu işlemin bir faktoring işlemi olmadığı şeklinde bir sonuç çıkarılmamasıdır. Yukarıda belirtilen tüm faktoring türleri bütün dünyada faktoring işlemi olarak kabul edilip uygulanagelmektedir.

8) Doğacak Alacak Temliki Nedir ?

Borçlar Kanunu’nda, temlik anında mevcut olan ya da temlikden sonra ortaya çıkacak müstakbel alacakların temliki, belirlenebilir olması şartı ile engellenmemiştir. Temlik anında borçlunun ya da bu işleme ilişkin ayrıntıların belirlenmesine gerek yoktur. Belirlenebilir olmaktan kasıt temlik edilen alacakların en geç ortaya çıkması anında borçlunun, alacağın hukuki nedeni ve miktarının belirlenmesinin yeterli olmasıdır. Çünkü belirlilikten amaç temlikin ileride ortaya çıkacak alacaklardan hangisini kapsadığını şüpheye yer kalmadan ortaya koyabilmektir. Sonuç itibarıyla faktoring işlemi bakımından müstakbel (henüz doğmamış) alacakların temliki mümkündür. Çünkü zaten alacak doğduğu anda borçlu, hukuki sebep ve borcun miktarının belirliliği mevcuttur.

9)Faktoring işlemlerinden tahsil edilen ücretler nelerdir?

KOMİSYON  : Faktoringin sunduğu hizmetler karşılığında müşteriden  aldığı ücretdir. 
FAKTORİNG ÜCRETİ (FAİZ) : Faktor’un kullandırdığı ön ödemeye karşılık aldığı faiz tutarıdır.
MASRAF : Faktor’un, Faktoring ücreti ve komisyon dışında, aldığı ( posta, havale, EFT, vb.) bedellerdir.
BSMV :  Faktoring hizmetleri karşılığında alınan komisyon ,ücret ve masraf gibi gelirler BSMV’ye tabidir. Yalnız, Türkiye’ye döviz kazandırıcı işlemlerden doğan faktoring ücret,komisyon ve masrafları BSMV’den muaftır.

 

• 
• 
• 
• 
•